Toàn cảnh dịch virus Hanta đang gây lo ngại

Ổ dịch trên tàu MV Hondius đã gây ra lo ngại về nguy cơ bùng dịch virus Hanta, tuy nhiên, các chuyên gia y tế cho rằng nguy cơ đối với phần còn lại của thế giới là thấp.

Các hành khách trên tàu MV Hondius - tàu thám hiểm xuất hiện ổ dịch virus Hanta - đã được sơ tán trở về nước sau khi tàu cập cảng trên đảo Tenerife, (thuộc quần đảo Canary của Tây Ban Nha) vào ngày 10-5.

Bộ trưởng Y tế Tây Ban Nha Mónica García ngày 10-5 cho biết rằng chiến dịch hồi hương được phối hợp chặt chẽ giữa nhiều quốc gia đã diễn ra “đúng theo kế hoạch”. Theo cơ quan y tế Tây Ban Nha, trong ngày sơ tán đầu tiên có 94 hành khách thuộc 19 quốc tịch được đưa rời tàu.

Vào thời điểm cập cảng, trên tàu có 147 người gồm 87 hành khách và 60 thành viên thủy thủ đoàn đến từ 24 quốc gia khác nhau. Các hành khách còn lại tiếp tục được sơ tán trong ngày 11-5, đài CNN đưa tin.

Tàu MV Hondius đã trở thành tâm điểm của lo ngại y tế quốc tế từ ngày 2-5, khi Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) được thông báo rằng căn bệnh hiếm gặp do virus Hanta - lây từ loài gặm nhấm nhiễm bệnh, thường qua nước tiểu, phân và nước bọt - có thể liên quan 3 ca tử vong trên tàu.

Tình hình dịch bệnh

Về quy mô ổ dịch trên tàu, tính đến nay, WHO cho biết đã có 6 trường hợp được xác nhận nhiễm virus và 2 trường hợp nghi nhiễm.

Trong số các ca tử vong có một cặp vợ chồng người Hà Lan. Người chồng qua đời ngày 11-4 và người vợ qua đời sau khi rời tàu tại cảng Saint Helena trên Đại Tây Dương để đi cùng thi thể của chồng.

WHO cho biết người vợ xuất hiện “các triệu chứng tiêu hóa” và “tình trạng xấu đi” trong chuyến bay đến TP Johannesburg (Nam Phi) ngày 25-4. Bà qua đời vào ngày hôm sau.

Pháp chuẩn bị đón hành khách Pháp trên tàu MV Hondius trở về nước tại sân bay Paris Le Bourget ngày 10-5. Ảnh: XAVIER GALIANA/AFP

Giới chức các nước cho biết đang hoàn tất việc truy vết bổ sung đối với 82 hành khách và 6 thành viên phi hành đoàn trên chuyến bay của hãng Airlink từ đảo Saint Helena tới Johannesburg mà người vợ có mặt.

Hãng hàng không KLM Royal Dutch Airlines cho biết giới chức Hà Lan cũng đã liên hệ với một số hành khách không được tiết lộ trên chuyến bay thứ hai mà người phụ nữ Hà Lan này từng lên tại Johannesburg. Bà đã rời chuyến bay trước khi máy bay cất cánh vì tình trạng sức khỏe quá yếu để tiếp tục hành trình. WHO cho biết một tiếp viên hàng không từng xuất hiện triệu chứng đã có kết quả xét nghiệm âm tính.

Giới chức y tế Anh cho biết hôm 8-5 rằng 2 công dân Anh đã được xác nhận nhiễm virus Hanta, đồng thời có thêm 1 trường hợp nghi nhiễm là công dân Anh đã rời tàu tại đảo Tristan da Cunha - vùng lãnh thổ hải ngoại của Anh ở Nam Đại Tây Dương.

Theo Bộ Y tế Thụy Sĩ, giới chức nước này đang tiến hành truy vết bổ sung đối với những người từng tiếp xúc với một hành khách nhiễm bệnh rời tàu MV Hondius vào cuối tháng 4 và hiện đang được điều trị tại một bệnh viện ở Thụy Sĩ. Bộ này cho biết vợ của bệnh nhân, người cũng tham gia chuyến đi, hiện chưa xuất hiện triệu chứng và đang tự cách ly để phòng ngừa.

Tại Mỹ, 5 bang gồm Arizona, California, Georgia, Texas và Virginia cho biết đang theo dõi 7 người đã rời tàu trước đó. Giới chức nói rằng chưa ai trong số 7 người này xuất hiện dấu hiệu mắc bệnh.

Các chính phủ cũng đang theo dõi ít nhất 30 hành khách đã rời tàu tại đảo Saint Helena hẻo lánh ở Nam Đại Tây Dương vào cuối tháng 4, cùng nhiều người khác đi qua các cảng khác nhau để tới nhiều quốc gia khác nhau.

Hai công dân Singapore trở về từ tàu du lịch MV Hondius đã thực hiện cách ly và đang được theo dõi tại Trung tâm Quốc gia về Bệnh truyền nhiễm Singapore.

WHO tin rằng cặp vợ chồng người Hà Lan và có thể cả những người khác đã bị nhiễm bệnh trước khi tàu khởi hành vào ngày 1-4. Sau khi giải trình tự virus từ một số người nhiễm bệnh, WHO đã xác nhận rằng các trường hợp này nhiễm chủng Andes virus.

Ngoài ổ dịch trên tàu, dịch virus Hanta cũng đang gây chú ý tại Argentina. Mùa dịch hiện tại ở nước này bắt đầu từ tháng 6-2025. Đến nay, Argentina đã ghi nhận 101 trường hợp nhiễm virus, cao hơn nhiều so với 57 trường hợp trong cùng kỳ mùa trước.

Đài Loan ngày 9-5 ghi nhận trường hợp nhiễm virus Hanta thứ hai, sau ca tử vong hồi tháng 1. Cuộc điều tra về nguyên nhân lây nhiễm vẫn đang được tiến hành.

Virus Hanta nguy hiểm đến đâu?

Theo trang web của WHO, virus Hanta là nhóm virus lây truyền từ động vật sang người, tồn tại tự nhiên ở loài gặm nhấm và đôi khi lây sang con người. Nhiễm bệnh ở người có thể dẫn tới tình trạng nghiêm trọng và thường gây tử vong, dù mức độ bệnh khác nhau tùy theo loại virus và khu vực địa lý.

Hantavirus lây sang người khi tiếp xúc với nước tiểu, phân hoặc nước bọt của loài gặm nhấm nhiễm bệnh. Việc lây nhiễm cũng có thể xảy ra qua vết cắn của chuột. Những hoạt động liên quan tiếp xúc với chuột như dọn dẹp không gian kín hoặc kém thông gió, làm nông nghiệp, lâm nghiệp hoặc ngủ tại nơi có chuột sinh sống làm tăng nguy cơ phơi nhiễm.

Cho tới nay, việc lây truyền giữa người với người chỉ được ghi nhận đối với virus Andes tại châu Mỹ và vẫn rất hiếm gặp. Khi xảy ra, sự lây lan thường liên quan tiếp xúc gần và kéo dài, đặc biệt giữa các thành viên trong gia đình hoặc bạn đời, và dường như dễ xảy ra nhất ở giai đoạn đầu của bệnh khi virus có khả năng lây mạnh hơn.

Ở người, triệu chứng thường xuất hiện từ 1 đến 8 tuần sau khi phơi nhiễm, tùy loại virus, và thường gồm sốt, đau đầu, đau cơ cùng các triệu chứng tiêu hóa như đau bụng, buồn nôn hoặc nôn. Hiện chưa có thuốc kháng virus đặc hiệu hoặc vaccine được cấp phép cho virus Hanta. Việc điều trị chủ yếu là chăm sóc hỗ trợ và kiểm soát các biến chứng về hô hấp, tim mạch và thận.

“Dù đây là một sự cố nghiêm trọng, WHO đánh giá nguy cơ đối với sức khỏe cộng đồng là thấp” - Tổng giám đốc WHO Tedros Adhanom Ghebreyesus hôm 8-5 nói về ổ dịch trên tàu, cho rằng do thời gian ủ bệnh, “vẫn có khả năng sẽ xuất hiện thêm các ca bệnh mới”.

Tổng Giám đốc Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) - ông Tedros Adhanom Ghebreyesus (ngồi, đội nón) cùng các chuyên gia y tế tại đảo Tenerife (thuộc quần đảo Canary của Tây Ban Nha) ngày 10-5. Ảnh: X

“Ưu tiên của chúng tôi là bảo đảm các bệnh nhân được chăm sóc y tế, những hành khách còn lại trên tàu được bảo vệ an toàn và đối xử nhân đạo, đồng thời ngăn chặn mọi nguy cơ virus tiếp tục lây lan” - ông nói thêm.

Ông Tedros khẳng định ổ dịch virus Hanta trên tàu MV Hondius không thể so sánh với đại dịch COVID-19. “Nguy cơ đối với phần còn lại của thế giới là thấp” - ông Tedros nói với AFP.

Tương tự, Giám đốc phụ trách chuẩn bị và phòng ngừa dịch bệnh và đại dịch của WHO, bà Maria Van Kerkhove, nhấn mạnh: “Đây không phải khởi đầu của một dịch bệnh quy mô lớn. Đây không phải khởi đầu của một đại dịch. Đây không phải Covid”.

Khuyến cáo của WHO về phòng ngừng và kiểm soát virus

Theo WHO, phòng ngừa virus Hanta chủ yếu dựa vào việc giảm tiếp xúc giữa con người và loài gặm nhấm. Các biện pháp hiệu quả gồm:

. Giữ nhà cửa và nơi làm việc sạch sẽ

. Bịt kín các lỗ hổng để chuột không vào được công trình

. Bảo quản thực phẩm an toàn

. Áp dụng phương pháp vệ sinh an toàn tại nơi có dấu vết chuột

. Tránh quét trực tiếp hay hút bụi phân chuột

. Làm ẩm khu vực nhiễm bẩn trước khi dọn dẹp

. Thường xuyên rửa tay

Trong các đợt bùng phát hoặc khi nghi ngờ có ca bệnh, việc phát hiện sớm và cách ly ca bệnh, theo dõi người tiếp xúc gần và áp dụng các biện pháp phòng chống lây nhiễm tiêu chuẩn là rất quan trọng nhằm hạn chế virus tiếp tục lây lan.

 

Thảo Vy; PLO - 12/5/2026 5:30