Đến hạn, người vay không trả gốc và lãi đầy đủ dù tôi nhiều lần yêu cầu. Tôi khởi kiện ra tòa để đòi nợ thì người này lại tố cáo tôi cho vay lãi nặng, cho rằng mức lãi 5%/tháng là quá cao.

Xin luật sư tư vấn tôi cần làm gì để bảo vệ quyền đòi nợ, điều chỉnh yêu cầu khởi kiện ra sao và cần chuẩn bị những chứng cứ, lưu ý gì khi làm việc với tòa án hoặc cơ quan công an?

Luật sư Trần Thị Mỹ Tín (Đoàn luật sư TP.HCM) trả lời:

Theo thông tin bạn cung cấp, việc bạn cho vay với lãi suất 5%/tháng của bạn chưa đủ yếu tố cấu thành tội phạm theo pháp luật hình sự.

Theo Điều 201 Bộ luật Hình sự 2015, tội cho vay lãi nặng trong giao dịch dân sự chỉ bị truy cứu khi mức lãi suất cao gấp 5 lần trở lên so với mức lãi suất cao nhất quy định trong Bộ luật Dân sự (tức là vượt quá 5 lần của mức lãi 20%/năm), tương đương từ 100%/năm hoặc 8,33%/tháng trở lên và thu lợi bất chính từ 30 triệu đồng trở lên.

 

 

Luật sư Trần Thị Mỹ Tín - Đoàn luật sư TPHCM

Do đó, mức lãi 5%/tháng (tương ứng lãi suất 60%/năm) chỉ vượt quá giới hạn dân sự (20%/năm) chứ không bị xử lý hình sự.

Việc bên vay tố cáo bạn "cho vay lãi nặng" ra cơ quan công an thì không đủ căn cứ để khởi tố.

Về khả năng thu hồi khoản nợ gốc 500 triệu đồng và tiền lãi của bạn, giấy vay tiền của bạn vẫn có hiệu lực đối với nợ gốc 500 triệu đồng.

Bạn hoàn toàn có quyền yêu cầu tòa án buộc bên vay trả đủ 500 triệu đồng theo khoản 1 Điều 466 Bộ luật Dân sự năm 2015.

Về số tiền lãi, theo Điều 468 Bộ luật Dân sự năm 2015, tòa án có thẩm quyền sẽ điều chỉnh mức lãi suất của bạn về tối đa 20%/năm (tương đương 1,66%/tháng) hoặc sẽ ghi nhận mức lãi suất hai bên thỏa thuận nhưng cũng không được vượt quá 20%/năm theo luật dân sự. Phần thỏa thuận lãi suất vượt quá 20%/năm trước đây (là 40%) sẽ không có hiệu lực.

Để bảo vệ quyền lợi bản thân, bạn cần làm những điều sau:

Thứ nhất, sửa đổi nội dung đơn khởi kiện: Chủ động điều chỉnh lại mức lãi suất yêu cầu trong đơn khởi kiện về mức tối đa cho phép theo luật dân sự là 20%/năm trên số tiền cho vay 500 triệu đồng, tạm tính kể từ ngày cho vay đến ngày bạn nộp đơn khởi kiện.

Đồng thời, khi yêu cầu khởi kiện của bạn được thụ lý thì bạn nên cập nhật lại số tiền lãi chính xác theo ngày thực tế tính đến ngày xét xử ngay tại phiên tòa sơ thẩm để thẩm phán ghi nhận đầy đủ số tiền bên vay phải trả vào bản án. 

Điều này đảm bảo quyền lợi của bạn không bị mất khoản tiền lãi suất trong thời gian chờ tòa án giải quyết vụ án.

Thứ hai, chuẩn bị hồ sơ, chứng cứ gửi tòa án, gồm:

+ Đơn khởi kiện: nội dung trình bày rõ sự việc, số tiền cho vay… và yêu cầu của bạn đề nghị tòa án giải quyết về trả lại tiền vay, tiền lãi suất vay,…

+ Giấy vay tiền: Bản sao có chứng thực thể hiện rõ giao dịch vay, số tiền 500 triệu đồng và thời hạn trả.

+ Chứng từ chuyển khoản: Sao kê ngân hàng hoặc hình ảnh chuyển khoản rõ nội dung giao dịch (chứng minh thực tế đã giao đủ 500 triệu đồng).

+ Tin nhắn, lịch sử trao đổi hai bên: Trích xuất tin nhắn, cuộc gọi thể hiện việc bên vay thừa nhận nợ, xin gia hạn hoặc trốn tránh nghĩa vụ thanh toán khi bạn yêu cầu.

+ Bảng tính lại tiền gốc và lãi: Lập bảng kê rõ số tiền nợ gốc, phần tiền lãi tính theo mốc 20%/năm tính từ ngày cho vay đến ngày nộp đơn khởi kiện và cập nhật liên tục đến thời điểm tòa án giải quyết vụ án.

Nếu được cơ quan công an mời làm việc, bạn cần bình tĩnh giải trình rõ với cơ quan công an rằng đây là tranh chấp dân sự về vay tài sản, không có dấu hiệu hình sự.

Đồng thời cung cấp cho cơ quan công an giấy vay tiền và khẳng định rõ mức lãi suất hai bên thỏa thuận là 5%/tháng (60%/năm), chưa vượt quá ngưỡng 100%/năm để xử lý hình sự theo Điều 201 Bộ luật Hình sự.

Đề nghị công an ra văn bản không khởi tố vụ án hình sự và hướng dẫn các bên giải quyết tại tòa án theo đúng thẩm quyền.

Khi làm việc tại tòa án có thẩm quyền, bạn cần giữ thái độ thiện chí trong quá trình làm việc, đưa ra yêu cầu điều chỉnh mức lãi suất về đúng quy định pháp luật (20%/năm).

Việc chủ động rút phần lãi vượt quá 20%/năm giúp vụ án được giải quyết nhanh chóng, tránh bị kéo dài hoặc phát sinh tranh chấp pháp lý không cần thiết.

Ngọc Lân: TTO - 25/8/2026 12:55 GMT+7