Một trang trại điện gió tại Anh - Ben Birchall. ẢNH: PA
Điểm đột phá của thỏa thuận lần này là mô hình đường liên kết điện đa quốc gia. Thay vì chỉ truyền tải điện về một quốc gia duy nhất, các trang trại điện gió khổng lồ sẽ được kết nối đồng thời với lưới điện của nhiều nước qua hệ thống cáp ngầm thông minh. Mô hình này cho phép điện năng được phân bổ linh hoạt đến những nơi có nhu cầu cao nhất, tối ưu hóa nguồn cung và giảm thiểu tối đa tình trạng lãng phí năng lượng. Theo báo cáo từ Công ty Lưới điện quốc gia Anh (National Grid), các tuyến cáp kết nối xuyên biên giới hiện nay đã đóng góp đáng kể vào việc giảm bớt áp lực tài chính cho người tiêu dùng, giúp tiết kiệm khoảng 1,6 tỷ bảng (2,2 tỷ USD) tính từ năm 2023 đến nay.
Dự án được triển khai trong bối cảnh triển vọng về năng lượng sạch tại Châu Âu ngày càng lớn. Lần đầu tiên trong lịch sử, các tua bin gió và tấm pin mặt trời đóng góp tới 30% tổng sản lượng điện của Liên minh Châu Âu, chính thức vượt qua các nguồn nhiên liệu hóa thạch như than, dầu và khí đốt. Tại các quốc gia đi đầu như Anh, Đức và Ba Lan, sản lượng điện than chỉ còn chiếm chưa tới 10%.
Để duy trì đà tăng trưởng ấn tượng này, các chính phủ ở Châu Âu đã thống nhất triển khai những công cụ tài chính mạnh mẽ như Hợp đồng chênh lệch (CfD). Cơ chế này giúp bảo đảm doanh thu ổn định cho các nhà đầu tư, tạo ra môi trường kinh doanh an toàn và bền vững. Việc phối hợp quy hoạch xuyên biên giới cũng giúp hình thành các cụm công nghiệp chuyên sâu, từ khâu chế tạo tua bin đến vận hành và bảo dưỡng, giúp hạ giá thành sản xuất xuống mức cạnh tranh nhất từ trước đến nay.
Mặc dù mở ra nhiều triển vọng, Dự án vẫn phải đối mặt với những thách thức không nhỏ về mặt kinh tế và chính trị. Tại Anh, đảng Dân chủ Tự do và đảng Xanh khẳng định đây là cái giá xứng đáng để có sự bền vững môi trường. Ngược lại, phe đối lập lo ngại rằng việc tăng tốc đầu tư quá mức có thể gây áp lực lên chi phí ban đầu, từ đó gián tiếp làm tăng hóa đơn tiền điện của người dân. Thực tế tại Na Uy cho thấy, Chính phủ Na Uy đã phải hạn chế xuất khẩu điện trong những giai đoạn cao điểm và tạm dừng cấp phép cho các tuyến cáp kết nối mới sang Scotland nhằm đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia.
Phương Nam; SGGP Online - 29/01/2026 10:04
